Wat is regeneratieve fruitteelt?
Regeneratieve fruitteelt is een benadering van fruitteelt die gericht is op het herstellen en verbeteren van de gezondheid van het ecosysteem waarin de teelt plaatsvindt. Deze methode gaat verder dan duurzame landbouw, omdat ze niet alleen gericht is op het behoud van natuurlijke hulpbronnen, maar ook actief streeft naar het herstel van de bodem, de biodiversiteit en ecosystemen.
Wat zijn 5 principes van regeneratieve fruitteelt?
De 5 principes van regeneratieve fruitteelt zijn de basis voor een gezonde, veerkrachtige boomgaard.
- Integreer dieren
- Bodem minimaal verstoren
- Bodem maximaal bedekken
- Maximale plantbiodiversiteit
- Behoud van levende wortels
Waarom aan regeneratieve fruiteelt doen?
Regeneratieve landbouw brengt meer leven in de bodem waardoor minder of zelfs geen kunstmest nodig is. Een gezonde bodem vol micro-organismen bergt meer CO₂, houdt beter water vast, voorziet voedingsstoffen voor de plant en maakt planten veerkrachtiger tegen ziekten en klimaatveranderingen.
Fruitsnacks zet al jaren in op duurzame innovaties en kiest vandaag nog sterker voor regeneratieve fruitteelt. Dit systeem is niet alleen milieuvriendelijk maar herstelt ook actief de bodem, de biodiversiteit en het volledige ecosysteem. De familie Paesmans toont met vijf duidelijke principes hoe een boomgaard kan uitgroeien tot een veerkrachtig en langdurig gezond teeltsysteem. Regeneratieve fruitteelt vormt hierbij de kern van hun aanpak.
Ondertussen past Fruitsnacks élk principe van regeneratieve fruitteelt toe. Wat deze vijf principes inhouden en hoe we dit toepassen lees je in dit artikel.
1. Integratie van dieren in de boomgaard
In een regeneratief systeem spelen dieren een belangrijke rol. In een boomgaard is dit niet evident, omdat dieren graag eens een vers blaadje lusten. Schapenbegrazing met een speciaal ras was de missing link. Onze boomgaard in Wijer was zo een van de eerste laagstamboomgaarden waarbij dit op professionele schaal werd uitgetest. In samenwerking met het Mekkertje werden er schapen van het Shropshire ras naar Wijer gebracht. Dit ras is speciaal uitgekozen, omdat ze niet van de bomen eten.
Omdat we weinig maaien en het onkruid mechanisch maaien, staat er na de oogst veel gras en onkruid. Vanaf november laten we de schapen het hoge onkruid en het gras kort grazen. De enzymen in de bek van de schapen stimuleren de gewassen om harder te groeien en het mest zit bovendien ook vol micro-organismen. Hierdoor kan het bodemleven zich beter ontwikkelen. En wat belangrijk is: het onkruid en gras worden kort, maar er blijft begroeiing zodat de bodem bedekt blijft gedurende de winter.
Dankzij roterende begrazing, waarbij schapen telkens voor een korte periode een perceel begrazen en daarna verplaatst worden, krijgt het gras de kans om te herstellen en dieper te wortelen en kan er meer koolstof worden vastgelegd.
2. Bodem minimaal verstoren voor een gezonde structuur
Een gezonde bodem heeft rust nodig, door de bodem niet te ploegen of niet te diep te bewerken. Waarom? Omdat grondbewerking schimmeldraden afbreekt en ook de afbraak van organische stof versnelt. Bij minimale bodemwerking blijft organische koolstof beter bewaard en kan water makkelijker infiltreren.
Wat is organische koolstof? Dat is de koolstof die in levend en dood materiaal in de bodem zit. Het komt uit planten, wortels, bladeren, mest en micro-organismen. Dit is goud voor de boomgaard! Het houdt water vast, voedt het bodemleven en maakt de grond luchtig.
Dit maakt de bodem sterker in tijden van droogte en hevige regen. Een niet verstoorde bodem zit vol leven, waardoor bomen minder externe meststoffen nodig hebben. Dit is een sleutelprincipe binnen regeneratieve fruitteelt.
3. Bodem maximaal bedekken tegen erosie en uitdroging
Wie inzet op regeneratieve fruitteelt, laat de bodem van de boomgaard nooit onbegroeid. Daarom planten we bij Fruitsnacks bodembedekkers aan zoals microklaver om te beschermen tegen erosie, vocht vast te houden en natuurlijke stikstof te leveren. Daarnaast kunnen we ook mulch of houtsnippers inzetten om de bodem te bedekken, schimmelgroei te stimuleren en onkruiddruk te verlagen.
Wanneer we toch onze bodembedekkers moeten inkorten, maken we gebruik van een zwartstrook-lintenmaaier. Hiermee kunnen we de strook onder de fruitbomen maaien. Voor de grasstroken hebben we een zwenkmaaier waarbij we de mogelijkheid hebben om het midden van de grasstrook niet te maaien, zodat deze in bloei kan komen.
Zo maken we de boomgaard opnieuw veerkrachtiger en moeten we zelf minder ingrijpen. We rekenen op de kracht van de natuur en helpen een handje met onze regeneratieve technieken.
4. Maximale plantbiodiversiteit voor een sterk ecosysteem
Het vierder principe van regeneratieve fruitteelt draait om een mix van planten en bloemen in en rond de boomgaard. Daarom werken we met bloemenstroken, gemengde hagen, verschillende groenbemesters en maaien we minder met als doel het lokken van nuttige insecten, bestuivers en natuurlijke vijanden. Bloemenmengsels zorgen voor langdurige voedselbronnen. Hagenrijen zorgen op hun beurt ook voor nestplekken voor vogels, die dan weer de hoeveelheid rupsen en bladluizen onder controle kunnen houden.
Die plantbiodiversiteit heeft voordelen tot onder de grond. De mix van planten zorgt voor wortels in meerdere lagen van de bodem. Dat stimuleert het bodemleven en de sterkere opbouw van organische koolstof. De voedingsstoffen worden beter vastgehouden in de bodem, waardoor er minder uitspoeling is.
5. Behoud van levende wortels
Het laatste principe, behoud van levende wortels om de bodem te blijven voeden. We houden de bodem zo veel mogelijk groen en actief. Via fotosynthese maken deze planten suikers aan. Doorheen de dag gebruikt de plant deze suikers zelf, ’s nachts gaat het teveel naar de wortels. Die suikers zijn voeding voor bacteriën, schimmels en ander bodemleven.
In de wortelzone ontstaat een druk netwerk van leven dat voedingsstoffen vrijmaakt, water beter vasthoudt en de appel- en perenbomen beter ondersteunt. Hoe gezonder en actiever de wortelzones, hoe sterker de planten worden en hoe minder externe input er nodig is. Zo bouwen we in onze boomgaard een duurzame, biodiverse en veerkrachtige bodem.
Welk effect heeft regeneratieve fruitteelt?
Regeneratieve fruitteelt brengt de boomgaard opnieuw in balans. Door de bodem te laten leven met planten, dieren en micro-organismen die samenwerken ontstaat een ecosysteem dat zichzelf versterkt. Dat maakt de boomgaard weerbaar tegen droogte, hevige regen en ziektedruk. Zo kunnen we nu en in de toekomst rekenen op een stabiele opbrengst, kwaliteit en smaak van onze appels en peren.
